Psikodrama Nedir?

Tüm tanımlar bir tarafa, ne kadar anlatılsa da, psikodrama kişi tarafından yaşantılanmadan tanımı bir yanıyla eksik kalacaktır. Anlamanın en iyi yolu onu yaşamaktır. Bilmekten çok daha farklıdır “yaşamak”. Bunu akılda tutarak başlayalım.

Yine de denebilir ki Psikodrama, kişilerin iç dünyalarının eyleme dönüşmesidir. Psikodramanın yaratıcısı Jacob Levy Moreno, 1900’lerin başında psikodramanın terapötik gücünü kullanmaya başlamış ve psikodramayı “gerçeğin aksiyonla yeniden keşfedilmesi” diye tanımlamıştır.

Spontanite ve yaratıcılık psikodramanın dayandığı kavramlardandır.

Psikodramada spontanlık, kişiyi daha önce karşılaşmadığı bir duruma yeterli tepki vermeye doğru harekete geçiren ya da bilinen bir duruma yeni bir tepki verebilmesini kolaylaştıran enerjidir. Spontanlık, kendisini yeni ortama ısınıldığında gösterir. Yaratıcı fikirlere sahip olan birisinin bu fikirleri pratiğe kazandırması için spontan olması gerekir, yani yaratıcılığa spontanlıkla erişilebilir.

Psikodrama doğrudan spontaniteyi ve yaratıcılığı kullanır, geliştirir.

Psikodramanın Olmazsa Olmazları

Psikodrama oturumlarının gerçekleşebilmesi için olması gerekenler birtakım ögeler vardır.

Psikodrama yöneticisi (Psikodramatist) psikodramayı uygulayan, her oturumun gerçekleştirilmesinden ve psikodrama yapılan grubun sürecinin gidişatından sorumlu olan eğitimli kişidir. Psikodrama yöneticisinin görevi protagonistin ya da grup üyelerinin ruhsal gereksinimlerine göre oyuna yön vermek, onların oyun içinde etkin olmasını sağlamak ve gruba rehberlik etmektir. Grubu destekleyen ve gruba güven veren bir rehberdir.

Sahne, psikodramanın yapıldığı yer, psikodramatik oyunun oynandığı fiziksel alandır. Bu alanın ne kadar büyük ya da küçük olduğu çalışma açısından önemlidir. Çalışma alanı grubun hareketliliğini kısıtlayacak kadar küçük ya da gruba rahatsızlık hissi verecek kadar büyük olmamalıdır. Çalışılan salonun aydınlık ya da karanlık olması, dekor olarak nelerin bulunduğu (masa, lamba, halı, sehpa gibi) çalışılan sahneleri derinleşebilme yönünden etkiler.

Protagonist, psikodramatik oyunun kahramanı ya da baş oyuncusudur. Bu kişi herhangi biri; gruba katılan bir danışan, hasta, öğrenci, psikodrama eğitimi alan bir kişi olabilir. Farkına varmak, anlamak ve kendini değiştirmek için kendisini açan, belli bir yaşantısını sahneye getiren kişidir. Grupta kendi yaşamını ortaya koyan kişidir. Psikodrama yöneticisi eşliğinde sahnelediği yaşantısını kendi gerçekliğinin içinden yazar, oynar ve yönetir.

Yardımcı oyuncular (yardımcı ben) yöneticinin izni doğrultusunda, grup içinden oyuna girerler ve protagonistle rol değiştirme veya eşleme yaparak onun yerine geçerler; onun kişiliği ile konuşur ve davranırlar. Böylece protagonistin katarsisine ve farkına varmasına destek olabilirler.

Grup (İzleyiciler), ideal olarak 6-9 arası kişiden oluşur. Psikodramanın şartlarından biri grubun oluşturulmuş olmasıdır; çünkü psikodramada grup var olmalıdır ki her şey grup içinde, grup aracılığıyla ve grup için olsun. Grubun oluşumu açısından yaş, cinsiyet, kişilik yapısı, yetenek, hastalık yönünden ayrıştırılması önemlidir.

Psikodrama Nasıl Olur?

Bir psikodrama oturumunun üç aşaması vardır. Bu aşamalar ısınma (warming-up), oyun (aksiyon) ve grup görüşmesidir (geribildirim ve paylaşım).

Isınma aşamasında, yönetici grup üyeleri ve grupla kendisi arasında iletişim kurar, psikodramatik canlandırmaların ve grubun spontanlığını ve yaratıcılığını artırmak için gerekli bir aşamadır. Isınma, üyeler arasındaki duygusal ilişkileri de sağlar.

Oyun aşamasında grubun dikkati ortak bir tema üzerine yoğunlaşır. Protagonist sahneye gelir, sahnesini hazırlar; yardımcı oyuncuları seçip, olayın geçtiği sahnenin bir kısmını orada bulunan nesnelerle bir kısmını da tanımlayarak sahnesini kurar ve artık, sözel anlatım eyleme döner. Oyun farklı zamanlar ve mekanlardan oluşan sahneler içerebilir.

Paylaşım aşaması oynanan oyunların peşine olur, rol geri-bildirimi ve özdeşim geri-bildirimi diye iki bölümden oluşur. Rol geri-bildiriminde oyunda rol almış olan üyeler, o roldeyken hangi duyguları hissettiklerini paylaşırlar. Özdeşim geri-bildiriminde oyunu izleyen grup üyeleri ve bazen de psikodrama yöneticisi ya da yardımcı yönetici, oyun sırasında karakterlerden biri ile kendi yaşantıları arasında bir benzerlik bulmuşlarsa, bir çağrışımları olmuşsa bunu dile getirerek grup ile paylaşırlar.

Psikodrama ile İyileşme

Psikodrama bir grup terapisi tekniğidir. Çok etkili ve iyileştirici gücü yüksek olan psikodrama birçok farklı ihtiyaca göre uygulanabilecek olan bir tekniktir. Tedavi gruplarında kullanılabildiği gibi (bağımlılık, sosyal fobi, psikotik hasta grupları vb.), bazen yaşantı grupları ile bazen de firmalara özel ihtiyaçlar üzerine oluşturulmuş eğitim grupları şeklinde çalışılabilir.

Psikodramada, grup üyeleri sosyal ve psikolojik sorunlarını araştırırlarken, kendilerini ve hayatlarındaki olayları sadece anlatmaz, bu anlatımı yeniden canlandırma ile gösterirler. Canlandırmada, canlandırılan olayların ve anların psikolojik yanları önemsenir. Bu psikolojik yanlar; daha önce dışa vurulmamış duygu ve düşüncelerin fark edilmesi, orada var olmayan kişilerle yapılan buluşmalar, başkalarının neler hissedip düşündüklerine dair hayallerinin temsil edilmesi, gelecekte olabilecek olayların göz önüne getirilmesi şeklinde olabilir ve tüm bunlar sorunu çözmenin “konuşmaktan ya da anlatmaktan başka” olan yollarıdır. Psikodrama, gerçek kavramını ve gerçeği dramatik yöntemlerle araştıran bir daldır. Bundandır ki “Anlatma, yap!” bir psikodrama yöneticisinden, psikodrama oturumunda bolca duyulan bir yönergedir.

Psikodramadan Kimler Yararlanabilir?

  • Erişkinler
  • Ergenler
  • Mahkumlar
  • Aileler
  • Travma/İstismar yaşamış kişiler
  • Bağımlılar
  • Yeme Bozukluğu olan kişiler
  • Kayıp yaşamış-Yas yaşayan kişiler
  • Psikotik kişiler

-Psikodramatist Klinik Psikolog Gülşah YAĞIŞ

Kaynak:

    • Dökmen, Ü. (2013). Sosyometri ve Psikodrama (4). İstanbul: Remzi Kitapevi.
    • Özbek, A., Leutz, G. (2011). Psikodrama: Grup Psikoterapisin de Sahnesel Etkileşim, Ankara: Abdülkadir Özbek Psikodrama Enstitüsü Yayınları. (1987).
Sosyal medyada paylaşın...
Share on Facebook
Facebook
Share on Google+
Google+
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin
Share on Tumblr
Tumblr
Share on VK
VK
Bien Terapy
10 yıldır biriken tecrübe ve başarı sonucu, 2018 yılında kuruldu. Bien Terapy aile ve bireylerin yaşadıkları psikolojik problemler ile nasıl başa çıkabileceklerine dair beceri kazanmalarını sağlayan ve yaşam kalitelerini arttıran bir danışmanlık merkezidir. >> Devamını Oku
Top
Whatsapp